Tuesday, 16 January 2018

Safranlı İran Pilavı Tarifi

Eğer birazcık İran’la ilgiliyseniz internette gördüğünüz İran sofralarında ortada kocaman bir pilav vardır. Sarı renge boyanmış pilavla süslenmiştir. Üzerine kırmızı üzüm gezdirildiği de olur. O gördüğünüz sarı renge boyanmış pilavın tarifini sizlerle paylaşmak istiyorum.
İran pilavları normal buldo pirinçlerle yapılmaz. Daha ince ve uzun olan pirinçlerle pişer. Ve bu pirinçlerle pişen pilavları yedikten sonra normal buldo pirinçle yapılan pilavları sevme ihtimaliniz çok düşüktür. Bu İran pirinci olarak bildiğimiz pirinç Türkiye’de sanırsam "yasemin pirinci" olarak geçiyor. Bununla pişirilirse daha güzel olur. Ve o gördüğümüz pilavın sarı yerleri de safranla boyanır. Safran çok yararlı bir bitki olmasının yanı sıra çok da pahalıdır. Öyle ki gramı altından pahalıdır. 
Pirinci pişirdikten sonra (İran’da genelde makarna pişirilir gibi pişiriliyor ve sonrasında demleniyor) pilav daha sıcakken bir çay bardağının yarısına kadar doldurulmuş sıcak suyun içine bir tutam safran ekliyoruz. Çok eklemenize gerek yok 3-4 tane safran rengini vermesinde yeterli oluyor. Bu çay bardağını da demlenmekte olan pilavın ortasında bir çukur açıp oraya koyuyoruz. Tencerenin ağzını kapatıyoruz ve safran rengini iyice salıyor. Suyun rengi sarardığında, hatta kırmızıya doğru gittiğinde hazır demektir. Daha sonra ne kadar pilavı safranlı yapmak istiyorsak o kadarını ayırıyoruz. Bir kapta safranların tanelerinin gelmemesi için suyu küçük çay süzgeçlerinde süzerek pilavın üzerine döküyoruz. Daha sonra pilavı ezmeden karıştırıyoruz. Sarı renk bütün pirinç tanelerine geçene kadar karıştırıyoruz. Nihayetinde pilavımız sarı, tadı enfes oluyor... Daha sonra servis etmeden beyaz pilavın üzerine istediğiniz şekilde serpiştirerek kendi göz zevkinize hitap edecek şekilde pilavı süslemiş oluyorsunuz. Afiyet olsun!


Monday, 8 January 2018

İlber Ortaylı ile Yelda Gecesi Programı

22 Aralık 2017 tarihinde İstanbul Üniversitesinde İran Başkonsolosluğu eşliğinde Yelda Gecesi programı gerçekleştirildi. Yelda Gecesi ile ilgili bir önceki yazıma buraya tıklayarak göz atabilirsiniz. Programa İran Başkonsolosluğu Kültür Ateşesi Abdolreza Rashed, Fars Dili ve Edebiyatı bölümünün değerli hocaları ve Prof. Dr. İlber Ortaylı katılmışlardı. Oldukça kalabalık bir programdı, okulda fazlasıyla ilgi çekmişti. İran'dan gelen çok değerli iki arkadaş bizler için Şehname gösterisi yaptılar. Bu anların bir kısmını sizlerle paylaşmak için kaydettim. Oldukça güzel bir gösteriydi. İzlemeniz için aşağıya bırakıyorum. Bunun dışında Fars Dili ve Edebiyatı bölümü hocalarından Hasanzade Niri gecenin anlamına dair Farsça bir konuşma yaptı. Kültür Ateşesi Abdolreza Rashed konuklara dağıtılması için nar ikramı yaptı. Bunun dışında Hafız Falı kartları dağıtıldı. Hafız Falı ile ilgili de daha önce bir yazım vardı, okumak için buraya tıklayabilirsiniz. Programın yarısında İlber Ortaylı geldi ve konuşmasını yaptı, herkese İran'a gitmeyi tavsiye etti. Ayrıca İlber Ortaylı davetliler için kendi kitabı olan "İlber Ortaylı'nın Gözüyle İran" kitabını ve kitabın cd'sini hediye etti. Fars Dili ve Edebiyatı öğrencileri şiirler okudu. Oldukça kalabalık ve çok güzel bir programdı...





Monday, 1 January 2018

Firdevsi'nin Şehname Çevirisi (Sultan Mahmut'a Övgü)

Şehname'den...

Sultan Mahmut'a Övgü
1 Cihanı yaratan Allah cihanı yarattığından beri
Onun gibi bir padişah dünyaya gelmedi
2 Güneş bulunduğu yerde tacını gösterdiğinde
Bütün yeryüzü aydınlandı
3 Parlayan güneşin kim olduğunu neden soruyorsun?
Onunla cihanda parlaklık ışığı arttı
4 Ebul Kasım o bahtı açık padişah
Tahtını güneşe benzeyen tacı sayesinde kurdu
5 Doğudan batıya kadar her yeri süsledi
Onun gücü ile altının kaynağı ortaya çıktı
6 Benim uyuyan yıldızım uyandı
Düşüncelerim arttı
7 Anladım ki söz söylemenin zamanı geldi
Şimdi eski zaman yenilenir
8 Yeryüzü hükümdarı düşünerek uyudu
Dudağım övgülerle dolu olarak
9 Benim gönlüm o karanlık gecede
Dudağı açık ama gönlü kapalı
10 Benim aydın gönlüm şöyle (rüya) gördü
Parlak bir ışık (mum) denizden doğdu
11 Bütün yeryüzü o lacivert gecede
O mum sayesinde sarı yakut gibiydi
12 Dereler ve çöller ipek gibi görünüyordu
Firuze renkli bir taht görünüyordu
13 Onun üzerine ay gibi bir padişah oturmuş
Başında bir tac vardı şapka yerine
14 İki millik bir mesafe boyunca askerleri sıraya dizmiş
Sol tarafında yediyüz devasa fil var
15 Temiz bir vezir onun önünde ayakta duruyor
adalet ve din hususunda şaha yol gösteriyor
16 Şahın gücünden dolayı benim başım dönüyordu
O devasa fillerden ve onca ordusundan dolayı
17 O hükümdarın çehresini gördüğümden
Bu meşhurların kim olduğunu soruyordum
18 Bunlar gökyüzü mü ay mıdır
yoksa taç ve makam mıdır, hükümdarın önünde dizilenler yıldız mıdır, asker mi
19 Birisi bu Rum'un ve Hindistan'ın şahıdır dedi
Sind denizinin kıyılarına kadar
20 İran'da ve Turan'da insanlar ona kuldur
Ve onun emirleriyle yaşarlar
21 Yeryüzünü adaletle süsledi ve
tacını başına koydu
22 O cihan hükümdarı büyük Mahmut Şah
Kurt ile kuzuyu aynı su yalağından su içirtir
23 Keşmirden Çin denizinin önüne kadar
Hükümdarlar ona övgüde bulunurlar
24 Çocuk sütten kesilir kesilmez
Henüz beşikte iken Mahmut der
25 Sende övgüde bulun çünkü şairsin,
O ismi söylemekle adını ölümsüzleştirmiş olacaksın


اندر ستایش سلطان محمود
جهان آفرین تا جهان آفرید 1
چنو مرزبانی نیامد پدید
چو خورشید بر چرخ بنمود تاج 2
زمین شد به کردار تابنده عاج
چه گویم که خورشید تابان که بود 3
کزو در جهان روشنایی فزود
ابوالقاسم آن شاه پیروزبخت 4
نهاد از بر تاج خورشید تخت
زخاور بیاراست تا باختر 5
پدید آمد از فرّ او کان زر
مرا اختر خفته بیدار گشت 6
به مغز اندر اندیشه بسیار گشت
بدانستم آمد زمان سخن 7
کنون نو شود روزگار کهن
بر اندیشهٔ شهریار زمین 8
بخفتم شبی لب پر از آفرین
دل من چو نور اندر آن تیره شب 9
نخفته گشاده دل و بسته لب
چنان دید روشن روانم به خواب 10
که رخشنده شمعی برآمد ز آب
همه روی گیتی شب لاژورد 11
از آن شمع گشتی چو یاقوت زرد
در و دشت برسان دیبا شدی 12
یکی تخت پیروزه پیدا شدی
نشسته برو شهریاری چو ماه 13
یکی تاج بر سر به جای کلاه
رده بر کشیده سپاهش دو میل 14
به دست چپش هفتصد ژنده پیل
یکی پاک دستور پیشش به پای 15
بداد و بدین شاه را رهنمای
مرا خیره گشتی سر از فرّ شاه 16
وزان ژنده پیلان و چندان سپاه
چو آن چهرهٔ خسروی دیدمی 17
ازان نامداران بپرسیدمی
که این چرخ و ماهست یا تاج و گاه 18
ستارست پیش اندرش یا سپاه
یکی گفت کاین شاه روم است و هند 19
ز قنوج تا پیش دریای سند
به ایران و توران ورا بندهاند 20
به رای و به فرمان او زندهاند
بیاراست روی زمین را به داد 21
بپردخت ازان تاج بر سر نهاد
جهاندار محمود شاه بزرگ 22
به آبشخور آرد همی میش و گرگ
ز کشمیر تا پیش دریای چین 23
برو شهریاران کنند آفرین
چو کودک لب از شیر مادر بشست 24
ز گهواره محمود گوید نخست
تو نیز آفرین کن که گویندهای 25
بدو نام جاوید جویندهای


Thursday, 21 December 2017

Farsça Şarkı Tavsiyeleri

Daha önce blogumda Farsça şarkı tavsiyesinde bulunduğumda oldukça güzel geri dönüşler aldım. O yazım hala çok okunan yazılarım arasında yer alıyor. Şimdiyse başka 3 şarkı tavsiyesiyle geldim. Linklerini yazının sonuna ekleyeceğim.
Bunlardan ilki Mahsa & Marjan Vahdat adlı iki kız kardeşten Ha Leyli şarkısı. Bu şarkıyı bir keresinde Farsça şiir programında bir arkadaşımız seslendirmişti. O zaman bu şarkıyı keşfetmiştim ve o gün bu gündür sevdiğim şarkılar arasındadır. Hafif hüzünlü tarzıyla çok başarılı bir şarkı olduğunu düşünüyorum.
İkincisi yine anlamı ve ahengi itibariyle hüzünden yana bir şarkı. Genelde böyle daha eski tarz şarkılar hoşuma gidiyor. Özellikle Farsça gibi bir dile de oldukça yaşıyor hüzünlü şarkılar. Bu şarkının çevirisini bulamadım, sözlerinin anlamı çok güzel olduğu için yakın da bunun çevirisini de paylaşmak istiyorum ki sizlerinde anlamındaki güzellikleri görebilin. Genel olarak sevgilisinin hasretiyle ilgili bir manası var. Alireza Ghorbani'den Bitabi şarkısı.
Son olarak Mevlana severlerdenseniz bu şarkıya bayılabilirsiniz. Mevlana'dan olan bir şiiri Mohammad Reza Shajarian'ın yorumuyla şarkı haline getirmişler ve ortaya harikulade bir iş çıkmış. Bu da baya eski eski kokan şarkılardan. Keyifli dinlemeler!

Mahsa & Marjan Vahdat - Ha Leili
Alireza Ghorbani- Bitabi
Mohammad Reza Shajarian - باده بگردان ساقیا

Monday, 18 December 2017

Uluslararası Fars Dili ve Edebiyatı Sempozyumu - Şehriyar

Kasım ayında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde gerçekleşen 1. Uluslararası Fars Dili ve Edebiyatı Sempozyumunun konusu Şair Şehriyar oldu. Şehriyar, gerek Türkçe şiirleri olsun gerek Farsça şiirleri olsun çok başarılı ve büyük bir şairdir, bu iki dilde de divanı vardır. Şehriyar hem Türkler için hemde İranlılar için çok sevilen ve çok önemli bir şair olduğu için bu ilk uluslararası sempozyumun konusu oldu.
Sempozyumda İran Tebriz Üniversitesinden ve İran Konsolosluğundan da konuklar vardı. Şehriyar'ın hayatı üzerinde biraz durulduktan sonra genel olarak "Haydarbaba'ya Selam" şiiri okundu ve açıklandı.
Şehriyar ile ilgili daha önce detaylı bir yazı paylaştım, buraya tıklayarak önceki yazımı okuyabilirsiniz.


Thursday, 14 December 2017

Farsça Darbımeseller -Muallim Naci Çevirisi ile-

Fars şiiri darbımesel (atasözü) sayılabilecek nitelikle mısra ve beyitlerle doludur. Hafız'ın divanında da çok miktarda darbımesel vardır. Muallim Naci, Hafız'ın divanında bulunan darbı mesellerden seçmeler yaparak Türkçeye çevirmiş ve Sanihatü'l-Acem adıyla yayınlamıştır. Bu darbımesellerden ilk olarak 10 tanesini sizinle paylaşıyorum. Devamı gelecektir...

1- Alçaklarla dost olmak şiddetli bir azaptır.

روح را صحبت ناجنس عذابی ست الیم

2- Allah bizi riyakarca zühtten (önemseme) müstağni kılmıştır.

ما را خدا ز زهدِ ریا بی نیاز کرد

3- Aklını başına topla paranı bekçi aşırmasın.

بهوش باش که نقدِ تو پاسبان نبرَد

4- Altın gerdanlığı hep eşeklerin boynunda görüyorum.

طوقِ زرّین همه در گردنِ خر می بینم

5- Avamın sözüne itibar mı edilir?

اعتبارِ سخنِ عام چه خواهد بودن

6- Azizim, kusurları hoş görmek cehaletin göstergesidir.

بد پسندی جان من برهان نادانی بود

7- Azizim pek serkeşçe gidiyorsun, korkarım gidemez olursun.

تند می روی جانا ترسمت فرو مانی

8- Başka bir alem özellikle yeniden adem inşa etmeli.

عالمی دیگر بباید ساخت وز نو آدمی

9- Başımıza ne kadar fitne üşüşmüş, medet Allahım

تبارک الله از این فتنه‌ها که بر سرِ ماست

10- Beğenmiyorsan İlahi hükmü değiştir

گر تو نمی پسندی تغییر کن قضا را















Monday, 11 December 2017

İran Tatlısı Tarifi / Nan-e Nokhodchi (Nohut Kurabiyesi)

Geçenlerde yine bir iran tatlısı tarifi vermiştim, tatlının adı "şole zerd"di. Ve o tatlı tarifi blogumda inanılmaz derecede çok okundu ve olumlu geri dönüşler aldım. O tarifi okumak için buraya tıklayabilirsiniz. Şimdide yine İranda çok tüketilen bir kurabiye tarifini vermek istiyorum. Bu kurabiyenin hazırlarıda el yapımı olanlarıda ülkede oldukça popüler ve severek yeniliyor. Tarifini yine bir arkadaşımdan aldım.

Malzemeler
500 gr. nohut unu
250 gr. pudra şekeri
300 gr. sıvı yağ
2 yemek kaşığı gül suyu (isteğe göre)

Yapılışı
Pudra şekeri ve yağı karıştırdıktan sonra, nohut ununu ilave edip yapışkan bi hamur elde ediyoruz. Hamuru bir poşetin içinde bekletmek çok önemli, bir kaç saat ya da bir iki gün bekletmek gerekiyor. Daha sonra hamuru açıp istediğiniz şekilde kalıplarla yada elimizle şekillendiriyoruz. (Çok kolay bir şekilde şekilleniyor) Tepsiye yerleştiriyoruz ve 300 derecede 20-30 dakika kadar pişiyor. Renkleri altın sarısı bir hal aldığında pişmiş oluyorlar. Fazla kızarması iyi değil.
Fırından çıkardıktan sonra üzerine fıstık ya da ceviz ya da her ne arzu edilirse serpiştirilebilir.
Yerken ağızda parçalanıp un un olan bi kıvamı var. Hafiften insanı boğuyor gibi. Ama çayla harika gidiyor, afiyet olsun!